Tôi ít khi xem phim VN. Tại sao thì ai cũng biết. Tối nay dò kênh loạn xạ bỗng trúng vào HTV7 đang phim. Người cha đạo mạo và đạo đức tâm sự với đứa cháu gái về con trai mình: “Nỗi nhục của bác là sanh cái thằng này ra”. Tất nhiên theo mạch phim “cái thằng này” sẽ là nhân vật phản diện, đạo đức kém. Tuy vậy con người thốt lên câu nói đầy triết lý ấy có xứng đáng làm cha không? Có đủ tư cách nói câu ấy không?

Tôi cũng mới làm cha gần năm năm nay. Nhân ngày 1/6, quốc tế thiếu nhi, quốc tế của những đứa trẻ, tôi xin khẳng định, với tôi “cái ông” trong phim kia không xứng đáng làm cha và hoàn toàn không đủ tư cách nói câu ấy. Hơn nữa, không bậc cha mẹ nào được quyền nói câu ấy với con cái mình. Thực ra, các hình thái khác của nội dung kia nhan nhản trong xã hội VN. Chẳng hạn: “Nếu biết đẻ mày ra mà mày như vậy chẳng thà đẻ trứng ra ăn cho sướng” ; “Hồi đẻ, biết mày vậy tao bóp mũi chết mẹ mày cho xong“.

Cho dù bạn đi theo trường phái “nhân chi sơ tính bản thiện” hay “nhân chi sơ tính bản ác”, nếu bạn có một đứa con trưởng thành vô đạo đức thì lỗi vẫn phần lớn thuộc về bạn. Giáo dục trong gia đình là yếu tố quyết định để hình thành tính cách đứa con. Đứa trẻ mới đẻ làm gì có tội mà bị nguyền rủa bằng những câu táng đởm như trên. Nó lớn lên mà mất đi bản thiện hoặc không tự diệt trừ được bản ác, đó là lỗi của những người làm cha, làm mẹ, của xã hội, của môi trường văn hóa…

Văn hóa nông nghiệp tuyệt đối hóa chữ hiếu, vô hình chung trao cho cha mẹ “quyền sát” đi theo “quyền sinh” họ tự nhiên có được. Đấy, cái phi nhân quyền trong văn hóa VN nằm ở đấy. Một nền văn hóa phi nhân quyền thì làm sao xây dựng thành công một xã hội nhân quyền? Cho nên quan điểm của tôi về tự do, dân chủ, dân sinh hay nhân quyền đều quay về khởi nguyên văn hóa, vì lẽ đó.

Tôi cho rằng con cái là phần nối dài của chính bản thân chúng ta. Khi ta yêu con cái là ta yêu chính ta. Khi con cái hư hỏng là chính chúng ta hư hỏng. Thái độ vô trách nhiệm, suy nghĩ nông cạn, hời hợt của người cha nọ trong phim, đáng buồn là một thực tế đầy rẫy ngoài đời sống.

Có bậc cha mẹ nào chia sẻ với tôi tâm sự này, nhân ngày quốc tế thiếu nhi không?