Hôm ấy Molly giảng rất kỹ hai từ “tiến bộ” và “thay đổi”. Cô quả quyết tính động của văn minh phương Tây gói trọn trong đó. Hạt nhân tĩnh ở thế giới của Molly rõ ràng là tinh thần thượng đế. Hằng ngàn năm trung cổ man rợ chứng thực thượng đế chưa bao giờ tạm trú tại nhà thờ, đó là lý lẽ của Nietzsche. Molly tin thượng đế luôn hiện hữu trong mỗi cá nhân. Cô bất an bởi tổ quốc kiêu ngạo của mình. Không còn khiêm tốn thì sau tất cả vinh quang, người ta chỉ thấy phiền muộn.

———

“Học thuật Việt Nam hiện nay có trào lưu nhị phân nông nghiệp/du mục lệch pha rất hài hước. Hình thức kinh tế du mục đã song song khai sinh và tồn tại với săn bắt hái lượm, ở những vùng địa lý khác nhau. Vì thế văn minh lúa nước cũng khởi đi từ trọng động. Giữa tĩnh luôn có động và ngược lại. Xu hướng trọng tĩnh có thể do quá trình thiếu tự tin dài lâu, hơn là căn nguyên xuất phát. Những bài học giáo khoa khó thuyết phục kia nguy hiểm ở chỗ sẽ cưỡng bức các thế hệ trẻ tri thức mù quáng trong logic còn phải bàn luận. Hạt nhân tĩnh của văn minh Việt Nam là triết lý nhân sinh Khổng Nho. Xa xưa, nó không đủ dũng cảm để thay đối và tìm kiếm tiến bộ. Cung cấm hoàng đế Á Đông nào cũng có điện Thái Hòa. Thái Hòa chính là ổn định mãi mãi, như ước vọng của vua Tần khi tự xưng là hoàng đế đầu tiên, rồi đòi truyền ngôi muôn đời đến vạn thế! Người Trung Hoa thế kỷ hai mốt đang thực thi tư tưởng “xã hội hài hòa”, họ cũng cho thấy tầm bảo thủ của mình.

“Tôi rất mong tiến bộ kết hợp hài hòa sẽ là mô hình lưỡng cực tương hỗ, tạo dựng thanh bình và thịnh vượng của văn minh tổng thể nhân loại trong tương lai gần. Nó sẽ xóa bỏ quan niệm sai lầm hàng thế kỷ nay của Rudyar Kipling “Đông là Đông và Tây là Tây, cặp đôi này không bao giờ gặp gỡ nhau”.

——–