Tháng 2.2008 tôi có bài viết Suy nghĩ bên cạnh một đám tang lặng lẽ. Bà Song Chi được tôi trích như sau: “Trích blog của một đạo diễn có tâm trong nghề và rất năng nổ dân chủ [5] : “Nhà nước buông tay khỏi cái gì là cái đó khá lên thôi”. Đó là câu nói của một trong những người bạn tôi, dịch giả PVP, trong một lần ngồi quanh bàn nhậu và như thường lệ, câu chuyện muôn thuở giữa tất cả bạn bè tôi bao giờ cũng xoay quanh thực trạng chính trị-xã hội-văn hóa văn nghệ ở Việt Nam”. Loại “lý luận bàn nhậu” đó rất có lý và thực tế, chỉ với những bộ óc chuếnh choáng men bia rượu mà thôi.

Mới rồi, thoát khỏi “những bàn nhậu” bà Song Chi có bài đáng đọc nhất, trong số các bài bà đã viết. Trích tiếp: “Dân tộc tôi, dù sống ở trong hay ở ngoài nước đều có những điểm giống nhau làm nên bi kịch của đất nước, đó là trình độ dân trí nói chung chưa cao… (…) Với một dân tộc như dân tộc tôi, thì niềm hy vọng vào một sự thay đổi cho số phận của đất nước quả thật là rất khó!”.

Bà Song Chi đã đi nửa vòng quả đất, để bồi hồi nhận ra mình bất lực. Cho nên việc tôi từng đánh dấu hỏi về động cơ dân chủ của bà có cái lý của nó. Chẳng rõ từ DÂN TRÍ của tôi trong link đầu tiên có ảnh hưởng đến suy nghĩ của bà Song Chi không, nhưng đọc lời bình của Tôn Vân Anh thì tôi thấy cần suy nghĩ thêm. Trích nữa: “Dân chủ hay không không phụ thuộc dân trí bởi dân chủ là hệ thống chính trị do người dân tấu tạo, bất kể quan điểm, học thức và nhận thức. Tức: người bị coi là có dân trí thấp cũng có thể tạo nên dân chủ, và như vậy mới là dân chủ. Trên cả tri thức phải là niềm tin vào con người và những quyền cơ bản của con người. Nếu không có niềm tin vào con người, ắt hẳn sẽ thấy “rất khó”. Nhưng đó là cái khó của người thấy khó, chứ không phải vấn đề của dân chủ, của VN càng không”.

Tôi sẽ nghiêm túc cầu thị và tìm hiểu nội hàm mà Tôn Vân Anh đề cặp.

————-

Cùng chủ đề dân chủ, bà trẻ Nguyễn Trang Nhung và tôi vừa trao đổi đôi câu như thế này:

Tôi viết: “Trích N.T.Nhung: “Tôi nghiêng về phía ý kiến cho rằng VN sẽ được như Đài Loan hay Hàn Quốc (tuy mức độ có thể thấp hơn). Người dân VN không đến nỗi “máu me” như người dân Thái Lan để dẫn đến những cảnh tượng bất ổn như trong nền dân chủ của nước này”. (hết trích)

Quả thật tôi choáng với “mơ ước” quá đẹp cũng như “tưởng tượng” phong phú của bạn về nước Thái “máu me” và sự “bất ổn” của họ. Năm yếu tố giúp người Thái đang ổn định trên con đường tìm đến dân chủ là: Chủng tộc (cơ bản khối dân tộc nắm vận mệnh nước Thái là đồng chủng), Tôn giáo (Đạo Phật gần như quốc giáo), Vương quyền (dân Thái nói chung rất tôn trọng hoàng gia), Vùng miền (ở Thái không tồn tại căn cước vùng miền nặng nề như VN, trừ khu vực phía nam có cả yếu tố tôn giáo chia rẽ), Lịch sử (người Thái có một lịch sử chung, họ không bị chia rẽ vì thời cận đại họ không bị đô hộ và nội chiến).

Chỉ cần dùng năm yếu tố này áp vào hiện tình VN, kết quả cách mạng dân chủ (nếu có lúc này) không xẻ đôi thì cũng xẻ ba nước VN và nội chiến là không thể tránh khỏi.

Thấy mình bị hố, Nhung trả lời: “Khi nói về Thái Lan với “bất ổn”, thì tôi muốn nói tới những cảnh tượng xuất phát từ dân chúng Thái Lan như các cuộc biểu tình của của các phe nhóm. Tức là tôi muốn nhằm vào ý thức của người dân. Về đánh giá chung thì tôi không hẳn cho rằng nền dân chủ Thái Lan là bất ổn đâu. Còn về Việt Nam, tôi vẫn giữ quan điểm như vậy. Tôi không cho rằng sẽ có những xé lẻ hay nội chiến. Dù sao thì mỗi người một quan điểm, một cách nhìn. :) “.

Bình thường, sau những bình luận của tôi, thể nào cũng có tiếng bấc tiếng chì. Nhưng lần này thì im hơi lặng tiếng. Cái nước Thái Lan thống nhất và đoàn kết đến thế, từ khi Thạc Sỉn lưu vong, không ít lần truyền thông thế giới phải cảnh báo NỘI CHIẾN. Cho nên lập luận của tôi khó bị bắt bẻ chăng?

—————-

Nói thật, tôi chưa thấy một cá nhân nào, hội nhóm nào có luận thuyết và động cơ dân chủ trong sáng và khả tín cả. Nếu họ không “nhai lại” lý thuyết Mỹ thì cũng theo con đường dân chủ “xả  stress” cá nhân mà ai đó từng hình tượng hóa là “dân chủ sùi bọt mép”.

Có những người ngây thơ đã đem cả vận mệnh cá nhân của họ đánh cược với loại “dân chủ” ấy. Tôi không quan tâm.

Tuy nhiên, không còn là chuyện đùa nếu họ đem vận mệnh một đất nước vào trò chơi. Tôi đã dùng đến từ “NỘI CHIẾN”. Xin hãy nhớ giùm!