Tác giả: Đỗ Kh.

Chuyên mục: Chính trị – Xã hội, Kinh tế – Môi trường
Thẻ:

Vientiane mà tôi biết, 17 hay 18 năm về trước là một nơi rất đỗi hiền lành. Trung tâm phố một vài nơi sao đèn, chỗ nào sáng, chỗ nào lấp lánh thì y như rằng, có thể nói tiếng Việt. Cái hộp đêm (gần như là) duy nhất, mấy cô ca va áo dài ngồi chồm hổm trước lối vào mà ăn me dầm chấm muối trong khi đợi những chàng tài xe tải từ Thanh từ Nghệ từ Thừa đến lốp bốp khui bia. Ở đâu cũng có phở, chí ít là phở Lào, nghĩa là có bánh và có thịt bò với mùi vị đơn giản. Ra khỏi vài con đường chính, thì vỉa hè là đất đỏ, thỉnh thoảng lao xao một cơn gió Cửu Long. Vườn hoa Dinh Chủ tịch còn thả một hai con bò lững thững và ngay cả công an áo vàng có thổi còi cũng là chậm chạp từng quãng ngắn đứt hơi.

Ở tất cả những nơi tôi đã đến, có lẽ Lào là nơi thư giãn nhất, thời gian nhích từ từ như là ở một đảo Nam Thái Bình Dương.

Một tối, từ khách sạn Tàn Lộng Trắng (Le Parasol Blanc), tôi nghe tiếng nhạc rập rình từ xa. Đây ở Vientiane là chuyện lạ và vểnh tai lần theo ồn ào khi được khi mất này sau mươi phút tôi tìm đến một con lộ vắng ngắt và thênh thang. Hai bên đường là những biệt thự lớn chìm trong bóng tối, chỉ có một chiếc nhiều xe con đỗ trước cửa và văng vẳng nói cười. Mấy anh tài và công an hay là bảo vệ gì đó ngồi hút thuốc lập loè trong đêm, nhìn vào bên trong, sau khoảng vườn hoa rộng là một party rộn rã tây đầm. Tôi không có chuyện gì làm và không có ai ngăn cản, nên cũng vào xem chơi, tuy không quen biết ai và dĩ nhiên là chẳng có giấy mời. Nhấc ly rượu, nhón nhén buffet, gật đầu chào người này và cười với người kia, tôi nói chuyện vãn, kiểu tối nay cũng vui và đông đủ nhỉ. Thì ra đó là đại sứ quán Thái Lan (hay tư dinh ông đại sứ tôi cũng không rõ) và tôi đang dự tiệc mừng sinh nhật nữ hoàng của nước láng giềng này.

Nước Lào của tôi mềm như vậy, lây lất hơi Quang Dũng “dữ oai hùm” và những buôn những bản về sau này (tôi nhớ là) của Phạm Tiến Duật.

Bản Lào chúc phúc cho anh

Trắng tinh sợi chỉ hiền lành cột tay

Vientiane, tay tôi ngày ấy cũng có cột một sợi chỉ màu.

Theo một bài báo của tờ Asia Times ngày 8.7.2009 thì nông dân Lào ở tỉnh Attapeu, có lẽ không xa nơi nhà thơ của Binh đoàn 559 từng được chúc phúc, giờ lại đâm ra trở mặt mà than van bị một công ty Việt Nam lấn 60 héc ta đất mà không bồi thường. Theo người dân địa phương, 60 héc ta này trồng cây cao su èo uột chỉ là để làm cảnh, thực ra là để ngụy trang cho việc phá rừng và khai thác lâm sản. Tỉnh Attapeu với 10.000 cây số vuông diện tích có đến 7.000 cây số vuông là rừng chưa khai thác và đến nay đã có 7 công ty nước ngoài đề nghị thuê mướn 67.000 héc ta để trồng cao su. Tại bản Hadsan, cách tỉnh lị Attapeu 20 cây số, một nông dân khác cho biết ông bị cướp 2 héc ta ruộng bởi một công ty khác khiến ông không còn đất để cày. Tháng 5.2007, tại quận Bachieng, tỉnh Champasak, nông dân cho biết một công ty “lạ” dùng xe ủi phá 100 héc ta trồng trọt của họ trước sự nhắm mắt của chính quyền địa phương. Theo Thủ tướng Lào, ông Bouasone Bouphavanh, thì việc cho thuê đất sẽ tạm được đình chỉ diện tích, nhưng sau đó không thấy có động tĩnh gì nữa về việc này. Theo truyền thống thành thật của người Lào, Bộ trưởng Nông nghiệp và Lâm sản thì nói thẳng là chính phủ chưa thể có một đường lối dứt khoát về việc cho nước ngoài thuê đất trồng cao su hay là không cho! Trên nguyên tắc, diện tích khai thác trên 150 héc ta phải được Trung ương duyệt và các đồn điền dưới 150 héc ta chỉ cần chấp thuận của chính quyền các tỉnh.

Tháng 7.2004, Phó Thủ tướng Thongloun Sisolit cho biết nước Lào sẵn sàng cho Việt Nam thuê 50.000-100.000 héc ta để trồng cao su. Công ty cao su Đắc Lắc sau đó đã ký kết một hợp đồng 30 triệu USD để sử dụng 10.000 héc ta tại các tỉnh Champasak, Saravane, Attapeu và Sekong vào việc này. Đến tháng 10.2006, Công ty cao su Đắc Lắc đã trồng được 3.200 héc ta rừng cao su. Công ty Quang Minh thì có hợp đồng 15 triệu USD để thuê 4.900 héc ta tại các tỉnh Sekong và Attapeu. Công ty Viet Nam-Laos Rubber Joint Stock đầu tư 30 triệu vào 10.000 héc ta khác, với giá thuê là 9 USD/héc ta cho một năm. Nhân viên của tổ chức World Rainforest Movement đến thăm làng Makngeo tại tỉnh Champasak cạnh một đồn điền do công ty này khai thác, được dân làng cho biết họ bị lấn đất và trả công khai hoang là 5,25 USD cho 150 mét tức là trên 1 USD một chút cho mỗi ngày.

Phải nói là Việt Nam không có độc quyền thuê đất, Thái Lan ở miền Tây cũng trồng cao su và Malaysia trồng dầu dừa. Chính sách của Trung ương tại Lào là phát triển nông nghiệp bằng cách cho nước ngoài thuê đất, Trung Quốc tại miền Bắc và Việt Nam tại miền Nam nước Lào. Thí dụ gần nhất, tháng 12.2009, công ty cao su Hà Tĩnh ký một dự án khai thác 600 héc ta tại tỉnh miền trung Borikhamsay với Đoàn Thanh niên của tỉnh này, hứa hẹn 30% tiền lời khai thác dành cho đoàn. Trong bản đưa tin Lào bằng Anh ngữ, Công ty cao su Hà Tĩnh bị viết nhầm thành “Ha Tinh Robber (ăn cướp) Company” thay vì “Rubber”!

Theo Bộ Nông nghiệp Việt Nam thì các công ty Việt Nam có 30.000 héc ta đồn điền tại Lào và 2.000 héc ta tại Cam Bốt trên tổng số khai thác năm 2010 là 700.000 héc ta với doanh số xuất cảng hiện nay là 1 tỉ USD. Dự tính cho 2015 là gia tăng diện tích khai thác lên 800.000 héc ta, chưa rõ bao nhiêu là ở nước ngoài nhưng hẳn là sẽ không phải ở… Trung Quốc, mà nghe đâu là Myanmar với lại Nam Phi.

Đối với thế giới thì việc thuê đất nước ngoài của Việt Nam không thấm thía gì bao nhiêu, nếu so với Trung Quốc tại châu Phi, các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh cũng tại châu Phi hay là tại Indonesia, Cam Bốt trong tương lai. Đó là không kể đến dự tính bất thành của Hàn Quốc định thuê một nửa diện tích canh tác của Madagascar để bảo đảm nguồn kim chi http://www.fpif.org/articles/global_land_grab!

Nhưng với nước Lào, có lẽ thế cũng là nguy hiểm cho chủ quyền kinh tế và quân sự. Tiếc thay cho nước này, lại không có vài ba hải đảo, nếu không thì đã có cái may được sáp nhập thành một huyện của tỉnh Đà Nẵng hay Quảng Bình?

© 2010 Đỗ Kh.

© 2010 talawas