Từ Phạm – Đặng đến Ngô Bảo Châu

9 Comments

Cách đây đúng 30 năm, sự kiện Phạm Tuân bay vào vũ trụ và Đặng Thái Sơn đoạt giải nhất cuộc thi dương cầm mang tên Chopin đã nối tiếp nhau tạo thành cơn địa chấn thông tin tại Việt Nam. Báo in, truyền hình và đài phát thanh ầm ầm chạy hết công suất nhằm vinh danh hai người anh hùng. Mọi ngóc ngách trong đời sống riêng tư của họ đều được soi chiếu ở góc độ đẹp đẽ nhất. Chẳng hạn Phạm Tuân hồi còn đi chăn trâu ở Thái Bình có sức khỏe như thánh Gióng, Đặng Thái Sơn phải dùng dầu cù là Sao Vàng diệu kỳ để trị mấy khớp ngón tay bất trị trong mùa đông Mạc Tư Khoa. Họ hàng nội ngoại, bè bạn xa gần của hai nhà Phạm – Đặng được một phen hớn hở tươi cười trên báo chí và vô tuyến. Người cậu ruột của Đặng Thái Sơn, liệt sĩ cộng sản Thái Văn Lung chắc cũng ngậm cười nơi chín suối. Ảnh em gái ông và đứa cháu “áo gấm về làng” thắp hương trước mộ ông được cả nước biết.

“Quan nhớn” Tố Hữu lên màn ảnh nhỏ đọc một bài thơ rất dài, có mấy câu tương phản rất độc đáo và rất dễ nhớ:

“…Chân dép lốp mà lên tàu vũ trụ

Đời vui thế khi ta làm chủ

Anh em ơi, đồng chí mình ơi…”.

Sau đó ít lâu, tổng kết “cơn địa chấn” ấy, một vị chức sắc trong Thông Tấn Xã Việt Nam đã nhận xét riêng tư và bán chính thức là truyền thông hơi quá đà, thiếu biện chứng giữa thành quả cách mạng chung và đỉnh cao cá nhân. Riêng trong lớp tiểu học của tôi, một cậu “bắc kỳ rón” đã xuýt đánh nhau với tên tiểu tư sản Nam kỳ dám “chọc quê” nhà nước XHCN bằng một truyện cười dân gian: “Rời khỏi khoang đổ bộ tàu vũ trụ, Phạm Tuân lập tức được kiểm tra sức khỏe. Mọi thứ của anh đều hoàn hảo, trừ đôi tay không hiểu vì sao lại đỏ tấy và sưng vù lên. Sau một hồi được làm công tác tư tưởng, họ Phạm đành thú thật: Công việc theo dõi bèo hoa dâu phải nói là nhàn, tính táy máy cố hữu của anh lại không thể kìm nén vì tàu vũ trụ rất nhiều đồng hồ chỉ thị và nút bấm. Cứ mỗi lần Phạm Tuân ngứa tay sờ bậy đều bị Gorbatco cảnh cáo bằng một chiếc thước kẻ giáo viên. Bảy ngày đằng đẵng mới ra nông nỗi như vậy”.

***

Ba mươi năm đã qua, các phương tiện truyền thông đã phát triển rất đa dạng và tiến bộ vượt bậc, một lần nữa xã hội Việt Nam lại “vỡ òa cảm xúc” với sự kiện Ngô Bảo Châu đoạt huy chương toán học mang tên Fields. Nó nhấn chìm mọi thứ, từ những cô hoa hậu hở hang ngoài bãi biển đến nỗi lo thường nhật của từng người đọc, của mỗi công dân mạng. Sự xúc động dâng trào đến nỗi ai đó chẳng chịu dò thử tự điển mở wikipedia, vội vàng chấp bút cho Thủ tướng chính phủ[1]: “Giải thưởng Toán học cao quý nhất của thế giới, đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ hai của châu Á có nhà toán học được nhận giải thưởng vinh dự này”[2].

Điều đáng quí nhất ở Ngô Bảo Châu mà tôi thấy là sự mãn nguyện, bình tâm và thanh thản, sau khi kết thúc hoàn hảo một công việc. Họ Ngô đã trở thành bất tử, ít nhất là trong lịch sử toán học Việt Nam. Xin nợ lại GS Ngô Bảo Châu một lời chúc mừng mà anh đã có thừa. Thiển nghĩ, điều bổ ích hơn tôi nên làm lúc này là nghiêm túc so sánh hai sự kiện truyền thông cách nhau 30 năm.

1. Phạm Tuân có thể chất tuyệt vời. Đặng Thái Sơn ẩn chứa một tâm hồn cực kỳ nhạy cảm và sâu sắc[3]. Ngô Bảo Châu thì rõ ràng nổi trội về trí tuệ. Làm sao để những đỉnh cao ấy không còn lạc lõng tại xứ sở đã sinh thành ra mình?

2. Ba mươi năm tức là một thế hệ, niềm vui lớn lao như thế mới tái hiện. Đáng ngậm ngùi hay không? Nhìn về tương lai còn thê thảm hơn, một trong những ông thầy “nội địa” uyên bác của Ngô Bảo Châu, GS Lê Tuấn Hoa trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ cuối tuần ngày 22.08.2010 như sau: “Nhiều người dự đoán ‘hiện tượng Ngô Bảo Châu’ phải ít nhất 20 đến 30 năm nữa mới lập lại nhưng tôi thấy thế vẫn là quá lạc quan, phải ít nhất 50 năm sau chúng ta may ra mới lại có một nhà toán học như Châu…”.

3. Bỏ qua danh hiệu phù phiếm “phi hành gia Á châu đầu tiên” của Phạm Tuân, sự nghiệp sau giải thưởng của Đặng Thái Sơn chứng tỏ ông rất xứng đáng là người châu Á giành niềm vinh quang “đầu tiên” với âm nhạc của Chopin. Đến Ngô Bảo Châu thì anh chỉ còn là người Đông Nam Á đầu tiên. Không ai có thể phủ nhận thành tích cá nhân của họ Ngô, nhưng người Việt Nam nên chừa chỗ trăn trở với sự thụt lùi giá trị của mình ở tầm nhân loại, hơn là mù quáng đeo bám niềm hãnh tiến vô độ với huy chương Fields.

***

Ba mươi năm vật đổi sao dời, vậy mà khí thế “lãng mạn cách mạng” hừng hực trên mặt trận truyền thông Việt Nam chưa hề suy suyển. Tuy nhiên, “quan nhớn” hôm nay có vẻ ít thanh tao mặc khách hơn, ngài tặng bút và “sờ đùi” chứ không làm thơ. Nhộn hơn cả vị đại gia gợi ý tặng biệt thự, thế giới mạng ầm ầm bút chiến lôi kéo nhân vật chính về “lề” của mình. Họ cố gắng chứng tỏ IQ quần chúng cao hơn cả nhân tài toán học, bằng cách ra chiều dạy dỗ, vuốt ve và chỉ trỏ Ngô Bảo Châu nên thế này, phải thế kia, đừng thế nọ…

Ngô Bảo Châu đã tỏ ra rất có khiếu hài hước nhưng thiếu toán pháp, anh viết: “Có một vài bác không quen, bình thường cũng tỏ ra rất hiểu biết, lần này cứ thắc mắc về chuyện Ngô Bảo Châu là lề trái hay lề phải. Xin thưa, bám theo lề là việc của con cừu, không phải việc của con người tự do[4]”.

Thật ra loài cừu được nuôi nhốt theo kiểu bầy đàn, rất chi là hỗn độn, chả công thức toán học nào có thể xác định quỹ đạo hoặc “lề” di chuyển của chúng. May ra thuyết hỗn mang giải quyết được, song rất tiếc đấy mới chỉ là thuyết. Hy vọng vài chục năm nữa, sẽ có một chuyên gia toán học đầu tiên của Bán đảo Đông Dương là người Việt Nam chứng minh được bổ đề “lề trái và lề phải”, góp phần làm sáng tỏ thuyết hỗn mang và giành huy chương Fields. Khi ấy, nếu trời cho tuổi và chưa già yếu cũng như lẩm cẩm, chắc chắn tôi sẽ tiếp tục làm vài hàng so sánh hầu chuyện bạn đọc.


[1] http://www.vietnamplus.vn/Home/Thu-tuong-gui-thu-chuc-mung-giao-su-Ngo-Bao-Chau/20108/57183.vnplus

[2] Trước Ngô Bảo Châu, Nhật có 3 nhà toán học đoạt huy chương Fields vào các năm 1954, 1970 và 1990. Nếu cho rằng Đào Triết Hiên (Terence Tao, Fields 2006) sinh ra tại Úc, là công dân Úc gốc Hoa; châu Á vẫn còn Khâu Thành Đồng  sinh tại Sán Đầu, Quảng Đông. Ông trưởng thành và học hai năm đầu đại học ở Hồng Kông. Sau khi vang danh tại Hoa Kỳ, năm 1979 ông trở về Hoa Lục tận lực cống hiến cho quê hương đến nay. Khâu Thành Đồng đã được trao huy chương Fields từ năm 1982.

[3]Tham khảo clip Đặng Thái Sơn dự thi năm 1980, có người cho rằng phong cách biểu diễn lúc ấy của anh hơi “quê kệch” nhưng ban giám khảo bị thuyết phục bởi vẻ đẹp bên trong của người nghệ sĩ:  http://www.youtube.com/watch?v=BseUi3Qs5p8

[4] http://thichhoctoan.wordpress.com/2010/08/20/tam-s%E1%BB%B1-va-gi%E1%BA%A3i-dap-th%E1%BA%AFc-m%E1%BA%AFc/

Đế quốc Hoa Hạ vs Đế quốc Hoa Kỳ

6 Comments

Mỗi thằng đều cho rằng thằng kia chơi trò gunboat. Trong bài báo dưới đây, một đô đốc Mỹ giấu tên nói: ” Nếu TQ tấn công tàu sân bay Mỹ bằng tên lửa Đông Phong 21, Mỹ sẽ đáp trả bằng vũ khí hạt nhân”. Nếu trích dẫn này đúng thì rõ ràng Mỹ đang lúng túng.

Nói cho cùng, trên thảo nguyên nhân loại, Hổ Mỹ hay Cọp Trung Quốc đều là lũ ăn thịt khốn nạn. Để không bị xơi tái thì không nên hành động như cừu hoặc đồng hóa mình với loài cừu.

———————–

China to Test-Fire New Anti-Ship Missile

China will test its new the Dong Feng 21D anti-ship ballistic missile, the country’s state media said Friday. There is speculation that Beijing is responding to the U.S. deployment of the nuclear-powered aircraft carrier George Washington to the West Sea and the South China Sea to join naval exercises with Korea and Vietnam, which China considers too close for comfort.

Internet China National Radio said the China Aerospace Science and Industry Corporation will soon test-fire “a weapon under an important state weapons project.”

Although it did not specify what this project was, it carried a photo of a Dong Feng 21C medium-range ballistic missile, the same series as the Dong Feng 21D, and an artist’s drawing of such missiles attacking an American aircraft carrier.

An artists impression of Chinese missiles attacking a U.S. aircraft carrier /Courtesy of China National Radio
An artist’s impression of Chinese missiles attacking a U.S. aircraft carrier /Courtesy of China National Radio

China has neither confirmed nor denied reports by U.S. and European media that it finished developing the Dong Feng 21D and would test-fire it this year. Diplomats in Beijing speculate that the announcement is a warning to the U.S. over its dispatch of the aircraft carrier.

The Dong Feng 21D is a medium-range ballistic missile with a range of 1,300-1,800 km and is capable of carrying six warheads weighing up to 450 kg. It is being described as an “aircraft carrier killer” because it can sink the ship instantly as it penetrates the ship’s outer hull and explodes inside the carrier.

Hong Kong’s Wen Wei Po daily ran a headline story the same day that said, “If China attacks a U.S. aircraft carrier with a Dong Feng 21, the U.S. will counterattack with a nuclear weapon,” citing an unnamed U.S. admiral.

Đi tìm mộ Hồ Quý Ly

3 Comments

Báo Thanh Niên vừa khai thác chuyện tìm  mộ Hồ Quý Ly, thực ra chủ đề này báo Tuổi Trẻ đã viết cách nay 6 năm. Tôi chắc chắn một điều, mộ Hồ Quý Ly không thể tìm được tại Nam Kinh. Đơn giản là con trai trưởng ông, Hồ Nguyên Trừng sau này làm đến chức Bộ trưởng bộ Công nhà Minh sẽ bốc mộ thân phụ mình đem về chùa Tú Phong ở Bắc Kinh.

Năm 2007 tôi viết một bài về Hồ Nguyên Trừng, đăng tạp chí KTNN và hình như cả talawas. Bài này tạo nên một dư âm nho nhỏ trên blog 360, dẫn đến việc một nhóm các bạn SV Việt Nam đã lên đường tìm mộ Hồ Nguyên Trừng, tuy không được nhưng đã có nhiều phát hiện thú vị.

Hôm nay đọc báo, định viết một bài gửi TN nhưng lười quá và không mấy hứng thú.

An Nam viễn cống vẹt hồng

4 Comments

VẸT ĐỎ

An Nam vừa cống vẹt hồng

Tiếng người nhẫn nhục, màu lông hoa đào

Văn chương thế mới tự hào

Muôn năm biết đến khi nào tự do?

—————————

Phần dưới đây copy từ blog Nguyễn Xuân Diện:

HỒNG ANH VŨ

Bạch Cư Dị

紅鸚鵡

安南遠進紅鸚鵡
色似桃花語似人
文章辯慧皆如此
籠檻何年出得身

Phiên âm: HỒNG ANH VŨ

An Nam viễn tiến hồng anh vũ
Sắc tự đào hoa, ngữ tự nhân.
Văn chương biện tuệ giai như thử,
Lung giám hà niên xuất đắc thân!

Dịch nghĩa: CHIM VẸT ĐỎ

Nước An Nam xa xôi vừa dâng chim vẹt đỏ,
Màu lông tựa hoa đào, tiếng giống tiếng người.
Văn chương và phát ngôn biện luận nếu cũng như thế,
Vậy đến năm nào mới thoát khỏi kiếp chim lồng!

情诗 – 曹植

Leave a comment

微阴翳阳景,

清风飘我衣。

游鱼潜渌水,

翔鸟薄天飞。

眇眇客行士,

徭役不得归。

始出严霜结,

今来白露晞。

游者叹黍离,

处者歌式微。

慷慨对嘉宾,

凄怆内伤悲。

Hoàng Sa – Trường Sa

14 Comments

Mạng internet sắp có bão lớn rồi, vì lời phát biểu của TS Vũ Quang Việt:

Chẳng hạn, theo nghiên cứu của tôi, không thể nói chắc chắn rằng Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam. Cho tới bây giờ chưa tìm thấy chứng cứ tài liệu nào trong lịch sử Việt Nam rõ ràng để nói rằng Trường Sa là của Việt Nam.

Bài của TS dài lắm, 65 trang. Đã down về, tối nay sẽ đọc. Nó nằm trong cuộc hội thảo của bác Dũng Vietstudies.

Nghiên cứu lịch sử

Các bài nghiên cứu, biên khảo và dịch thuật các chủ đề về lịch sử

Le Minh Khai's SEAsian History Blog

Always rethinking the Southeast Asian past

trinhythu

Trịnh Y Thư WordPress.com site

trandangtuan.com

Men lá rượu ngô trong

4th Avenue Café

Free non-fiction translation

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

Trương Thái Du's Blog

Văn chương thiên cổ sự - Đắc thất thốn tâm tri...

No More Goat Soup

No goats were harmed in any way while making this blog. (We did kill all the sheep though)