Cựu TT Mỹ Dick Cheney. Nguồn: nydailynews.com

Ngày 7 tháng 12, 2010, tư pháp Nigeria thông báo khởi tố cựu Phó tổng thống Hoa kỳ Dick Cheney trong một vụ hối lộ 180 triệu USD. Có thể nội trong tuần nay, Nigeria sẽ gửi đơn truy nã tình nghi tội phạm này đến cơ quan Interpol để đòi dẫn độ cựu TGĐ công ty Halliburton cùng với 8 người khác sang quốc gia Phi Châu này để trả lời pháp luật.

Việc hối lộ nhân viên chính quyền Nigeria là để đoạt một hợp đồng béo bở xây dựng nhà máy khí đốt Bonney Island trị giá 6 tỉ USD. Chuyện bé như con thỏ này (180 triệu nhằm nhò) xảy ra trong thời gian 1994-2004, thì bằng ấy tiền làm sao giúi hết được ngay lập tức, từ từ, để còn đi mua phong bì cho đủ. Nếu một phong bì chứa được cồm cộm 100 tờ 100 USD tức là 10.000 thì cần đến 18.000 cái phong bì đấy và mỗi ngày trao 5 cái trong vòng 10 năm. Tất nhiên, không phải ông Cheney nhét vào túi áo trên áo dưới và nhìn trước nhìn sau trước khi trao nhưng ông làm TGĐ của KBR-Halliburton  trong thời gian 1995-2000 trwowsc khi ra tranh cử trong liên danh Bush.

Tình nghi rửa bạc để giấm giúi là một luật sư Anh quốc, ông Jeffrey Tessler, cố vấn của KBR (Kellogg, Brown & Root- Brown & Root ở đây chính là thành phần của công ty xây dựng nổi tiếng trong thời kỳ chiến tranh Việt nam RMK-BRJ  tức Raymond International, Morrison-Knudsen, Brown & Root, and J.A. Jones Construction). Ông Tessler bị Bộ Tư pháp Hoa kỳ kết tội vào năm ngoái và đòi dẫn độ sang Mỹ. Đồng nghiệp của Tessler là ông Wojciech Chodan, cựu Phó chủ tịch của chi nhánh KBR tại Anh quốc thì bị dẫn độ sang Mỹ vào tuần trước. Hôm 6.12, Bộ Tư Pháp Hoa kỳ cho biết ông đã nhận tội vi phạm Luật Tham nhũng Nước ngoài (Foreign Corrupt Practices Act, FCPA), lên đến 5 năm tù.

Vì ngoài tư pháp Nigeria, tư pháp Mỹ và nhiều quốc gia khác có công ty dính líu đến chuyện làm ăn thậm thụt này cũng đang có các cuộc điều tra riêng. CT Pháp Technip trong chuyện này đã nhận nộp phạt 240 triệu và chịu sự giám sát trong hai năm. Năm 2009, KBR đã nhận tội khi trao 180 triệu tiền hối lộ cho một CT môi giới Nhật bản và nộp phạt 402 triệu, chịu sự giám sát độc lập trong ba năm. Ngoài ra KBR còn nhìn nhận “thông tin” là các lãnh đạo cũ của CT đã thông đồng với các CT khác trong việc đấu thầu gian nhưng tội danh này được Bộ Tư pháp không truy tố. Cựu TGĐ Albert Stanley của KBR, người được ông Cheney bổ nhiệm vào chức vụ này (KBR lúc đó là CT trực thuộc Halliburton do Cheney đứng đầu) vào năm 2008 cũng đã nhận tội vi phạm FCPA. Ông có thể bị 11 năm tù và tịch thu 11 triệu USD tài sản bất chánh. Theo lời khai của đương sự, ông bắt đầu đút lót chính quyền Nigeria vào năm 1995, lúc ông Cheney lên làm TGĐ Halliburton.

Dưới thời TGĐ Cheney, Halliburton cũng bị bắt phạt về tội kế toán mập mờ, giảm lỗ và tăng lời bằng thủ thuật kế toán trên sổ sách để cổ phần chứng khoán tăng giá trên thị trường. Năm 2000, phần cổ phiếu Halliburton của ông Cheney bán ra đúng lúc trước khi sụt giá mang về cho ông 35 triệu USD.

Đơn xin dẫn độ cựu PTT Cheney sẽ đặt chính quyền Mỹ vào thế nhức đầu. Cơ quan Interpol hiện do ông Roland Noble là một người Mỹ lãnh đạo, bác đơn truy nã thì cũng kẹt mà chẳng lẽ lại tống giam Dick Cheney vào cùng một khám với lại Julian Assange? Câu hỏi của phát ngôn nhân của WikiLeaks hẳn sẽ là, 180 triệu USD thì múa được bao nhiêu bao cao su.

© Đỗ Kh.